EN

Lichaamsvet – wat is het en hoe kom je er vanaf

De afgelopen weken hebben we het gehad over hoe je je lichaam het beste op een gezonde manier kunt voeden en waarom. Maar wat is nou eigenlijk ‘gezond’ zijn? Net zoals dat iedereen een andere leefstijl heeft, heeft iedereen ook een ander beeld over wat gezond zijn is. Voor de een is dit strak afgetraind zijn en voor de ander gewoon lekker in je vel over het strand kunnen lopen. Streef vooral naar waar jij je goed bij voelt. Er is echter wel een soort ‘maatstaf’ waar je naar kunt kijken om te zien of je gezond bent, namelijk je BMI en vetpercentage. Een te hoog of te laag vetpercentage is namelijk slecht voor de gezondheid en neemt risico’s met zich mee. We gaan in dit blog dieper in op lichaamsvet, hoe werkt het en hoe je er vanaf komt. 

 

BMI

De BMI (Body Mass Index) is een internationaal gebruikte meetmethode die laat zien of je een gezond gewicht hebt in verhouding tot je lengte. Je kunt de BMI berekenen voor vrouwen, mannen en kinderen vanaf 2 jaar. De BMI is minder geschikt voor als je heel gespierd bent, zwanger bent, borstvoeding geeft of van Aziatische afkomst bent.

Ben je een fanatieke krachtsporter? Dan kan het zijn dat je BMI in de categorie overgewicht valt, terwijl je geen hoge vetmassa hebt. In dat geval is de middelomtrek een goede aanvullende maat om het gezondheidsrisico in kaart te brengen. Ook kun je bij een diëtist/nutrition coach je vet- en spiermassa laten bepalen, om vast te stellen of je lichaamssamenstelling gezond is.

 

Wat is een gezond BMI?

Voor volwassenen ligt een gezond BMI tussen de 18,5 en de 25. Maar dit geldt niet voor iedereen. Voor ouderen en kinderen gelden andere grenzen voor ondergewicht, overgewicht en gezond gewicht. Op de website van het voedingscentrum kun je je BMI berekenen. Wil je meer accuraat weten hoe de verhoudingen van je lichaam zijn, vraag dan een weging en een consult aan bij de nutrition coach. 

Uitslag BMI volwassenen 19-69 jaar

Wat is lichaamsvet

Vet heeft meerdere vitale functies voor je lichaam. Zoals eerder besproken is vet de plek waar het lichaam energie opslaat. Verder werkt je vet isolerend, omdat het warmte slecht geleid. Hierdoor geeft je lichaam minder warmte af aan de omgeving en behoud je beter je lichaamstemperatuur. Ook bedekt en beschermt je vet de onderliggende anatomische structuren zoals bloedvaten, zenuwen, pezen, spieren en botten. Daarnaast zijn vetten betrokken bij het vormen van hormonen en het opslaan van vitamines. Je kan je vast indenken dat vet dus erg belangrijk is voor het lichaam, maar teveel is ook niet goed. 

 

Vetcellen, waar komen ze vandaan en hoe werken ze?

Baby’s worden geboren met ongeveer 10 miljard vetcellen. Volwassenen met een gezond gewicht hebben ongeveer 10 tot 20 miljard vetcellen. Volwassenen met ernstig overgewicht (BMI van boven de 30) hebben soms wel 100 miljard vetcellen! 

Maar hoe werkt het dan, komen er steeds meer bij? Het antwoord is in principe nee, vetcellen vermeerderen zich niet maar vetcellen kunnen wel groter en kleiner worden. Het groeien van vetcellen noemt men ook wel hypertrofie en dit gebeurt wanneer mensen meer eten dan ze nodig hebben. Echter, wanneer de cellen té groot worden splitsen ze zich op. Het splitsen van een vetcel wordt ook wel hyperplasie genoemd. Door de hyperplasie verhoogt je vetpercentage. Het nadeel van dit proces is dat deze ‘nieuwe’ vetcellen nooit meer verdwijnen. Écht nooit. Op het moment dat je een periode veel eet, kan het zijn dat de vetcellen zo groot worden dat ze zich opsplitsen. Hierdoor ontstaan er nieuwe vetcellen, waardoor je aankomt. Val je na deze periode weer af dan zullen de vetcellen weer krimpen, maar helemaal weggaan doen ze niet. 

In de eerste 10 jaar van je leven worden de meeste nieuwe vetcellen aangemaakt. Het is dus niet alleen belangrijk dat je als ouder het goede voorbeeld geeft op het gebied van gezonde voeding maar je bent er ook verantwoordelijk voor hoe groot de kans is dat je kind later problemen gaat krijgen met (over)gewicht. Onderzoek heeft uitgewezen dat maar liefst 80% van de mensen die overgewicht had als kind daar ook problemen mee heeft op volwassen leeftijd.

 

Soorten lichaamsvet

Er zijn twee soorten vet, namelijk wit en bruin vetweefsel. Wit vet is bedoeld voor de energieopslag. Bruin vet (ook wel ‘gezond’ vet genoemd) dankt zijn kleur aan de aanwezigheid van mitochondriën, dit zijn speciale celonderdelen die energie opwekken. Deze zorgen ervoor dat bij de verbranding veel warmte vrijkomt, dit is belangrijk voor het op temperatuur houden van het lichaam. Als baby heb je veel van dit bruine (baby)vet omdat je dan nog weinig kunt bewegen en veel warmte verliest. Naarmate je ouder wordt verdwijnt een deel van dit vet. Je kunt jezelf wel trainen om dit vet meer optimaal te benutten. Dit kun je doen door sport en kou te combineren, je verbrandt dan calorieën terwijl je je lichaamstemperatuur probeert te herstellen.

 

Slecht lichaamsvet

Het kan zijn dat je er gezond en slank uitziet, maar toch een te hoog vetpercentage hebt. Dan is het mogelijk dat er je veel vet hebt rond je organen, dit noemen we visceraal vet, dit is het meest gevaarlijk voor je gezondheid. Dit vet is sterker doorbloed en produceert stoffen die we kennen als adipocytokines. Dit zijn stoffen die in verband worden gebracht met meerdere ziektes, waaronder insulineresistentie, diabetes type 2, hart- en vaatziekten en mogelijk zelfs kanker. Verder verhoogt het de kans op depressie en stemmingsproblemen omdat het de balans en werking van verschillende hormonen kan verstoren. Je kan begrijpen dat het dus belangrijk is dat dit viscerale vet zo laag mogelijk is.

 

Wat is een gezond vetpercentage

Wanneer je aan lichaamsbeweging doet heb je meer inzicht in de samenstelling van je lichaam. Er bestaat veel discussie over wat nou een gezond vetpercentage zou zijn. Zo heeft het BMI en totale lichaamsgewicht invloed op hoeveel vet je mag hebben. Ieder lichaam is namelijk anders en daarom is het slim om met een nutrition coach of diëtist te kijken wat een gezonde verhouding is voor jouw lichaam. Mannen hebben van nature een lager vetpercentage dan vrouwen. Dit komt omdat vrouwen vet nodig hebben voor de ovulatie, bescherming van de baarmoeder en omdat het borstweefsel voornamelijk uit vet bestaat. Bij mannen wordt het vet vooral opgeslagen in de buik en omdat dit slecht vet is gelden er lagere vetpercentages voor mannen. Voor een gemiddelde volwassen vrouw ligt de aanbeveling meestal tussen de 20 en 35%, en voor een volwassen man tussen de 8 en 20% lichaamsvet. Omdat leeftijd ook een rol speelt, zijn deze percentages voor mensen boven de 60 jaar iets hoger. 

 

Vetverbranding

Als je wilt gaan afvallen is het belangrijk om te weten hoe het in zijn werk gaat. Vetverbranding is een stofwisselingsproces dat plaatsvindt als het lichaam vetten omzet in energie. Bij omzetten van vetten naar energie wordt eerst het vet omgezet naar vetzuren en glycerol, dit gebeurt in de lever. Daarna is er een omzetting naar water, koolstofdioxide en energie. Als je lichaam meer energie verbruikt dan er opgenomen wordt, spreken we van een negatieve energiebalans en gaat ons lichaam dus aan vetverbranding doen. Bij het afvallen is dus belangrijk om minder calorieën in te nemen dan dat je lichaam nodig heeft zodat je reserve lichaamsvet wordt verbrand.

 

Beweging en afterburn

Als we het hebben over afvallen bedoelen we dus eigenlijk het verlagen van je vetpercentage want aan spier wil je liever niets kwijt. Om van je extra kilo’s vet af te komen is gezonde voeding noodzakelijk. Buiten gezonde voeding is het ook erg belangrijk dat je voldoende in beweging bent. In het blog ‘weg met corona kilo’s – hoe op een gezonde manier afvallen’ hebben we het verschil tussen cardio- en krachttraining besproken. Lees dit blog een keertje door om te zien wat het afterburn effect inhoudt en wat de beste training is om vet te verbranden.

 

Conclusie

Vetweefsel; je lichaam kan niet zonder, maar te veel of te weinig is ook niet goed. Het is dus belangrijk om een gezond vetpercentage te hebben. Het is slim om met een deskundige te achterhalen wat jouw lichaamssamenstelling is, of dat optimaal gezond is, en zo niet wat dan de beste manier is om dit te verbeteren. Bij RTM hebben we een nutrition coach die je graag helpt inzicht te krijgen in je gezondheid en lichaam. Je kunt altijd een afspraak maken voor een weigh-in en consult om te zien hoe jouw lichaam is opgebouwd. Iedereen kan namelijk (slecht) visceraal vet hebben zonder dit door te hebben. 

 

PS. Wanneer je voor 1 juni langskomt voor een weigh-in + consult en zegt dat je via dit blog komt krijg je 50% korting! (7,50 i.p.v. 15 euro)